Linh hồn có phải là bản ngã cao nhất không? Linh hồn có bất tử hay giải thoát không? Vật chất có thể hủy diệt được linh hồn không? Cái tôi bản ngã trong thân xác, xã hội, và tư duy giống và khác nhau như thế nào?

Bản ngã con người tồn tại dưới nhiều mức độ. Bản ngã trong thân xác hay cảm giác tạo nên "thiên đường" hay "địa ngục" nơi tâm khảm. Bản ngã nơi hoàn cảnh hay môi trường tạo nên danh vọng vị trí hay cái tôi trong cộng đồng xã hội tùy thuộc những mức độ đồng nhất được với cảnh, với "thực tại". Bản ngã trong ý thức là cái gì đó cố định cho tư tưởng, không lay động bởi suy nghĩ hay ngoại cảnh, bởi ngôn ngữ và ý thức đã là một sự tiến hóa cao cấp nên phù hợp với những đổi thay trong thực tại. Cho nên không có tư tưởng hay vô tâm thì bản ngã này vẫn tồn tại. Khi mà nó vô tâm hay tất cả đều hư huyển thì hiện tại chính nó là chân ngã, vận hành không có thời gian, không phụ thuộc tư tưởng (!)

Nhưng trước sự sống chết, hay trước bức tường thành "không thể" vượt qua được của thói quen và nghiêp lực, một cái tôi khác chắc chắn phải ẩn náu đâu đó trong Tâm. Đó là Ý hay linh hồn mà đôi mắt là cửa sổ, có thể nhận thức cùng lúc mọi sự, không phụ thuộc không gian và thời gian.

Khi Ý mà nghĩ đến cõi thiên hà xa xôi nào đó thì cái thực tại đó đã hiện diện trong tâm thức rồi.. Bạn có tin rằng, những linh hồn chỉ cần nghĩ đến bất cứ nơi nào trong vũ trụ thì nó đã lập tức hiện diện ngay ở đó rồi(?) Và "bọn họ" đi thành tường đoàn trong im lặng vĩnh hằng xuyên qua mọi vật chất, không biết để làm gì và vì cái gì hết, không biết mà biết hết thực tại, an bình trong thế giới không có không gian và thời gian này, cũng không muốn trở lại "thế giới" cũ trước kia làm gì (!).

Có những công phu luyện thần khí trong võ thuật có thể làm cho cơ thể "gươm đao bất hoại".

Thánh Mahatma Gandhi là một ví dụ của linh hồn hiền hòa và bất bạo động có thể khuất phục vật chất và bạo lực.  "Gandhi chứng tỏ sức mạnh của sự nhẫn nhục hiền hòa chống lại với sự tàn ác giết chóc. Dưới sự hướng dẩn của Gandhi, ngàn ngàn lớp lớp người người theo đoàn người biểu tình chống đạo luật bất công về thuế muối, lính canh đã dùng gậy gộc đánh đập dã man vào những người biểu tình bất bạo động, hàng trước ngã xuống, thì hàng sau tiếp tục đi lên, và cứ thế cho đến khi trăm nghìn người ngã xuống, không chống trả không hận thù, họ im lặng chịu đòn, sau cùng thì lính anh phải dừng tay lại, rút lui vì không thể nào đánh đập tàn nhẫn nhiều hơn nữa, khi đánh đập những người không có khí giới và không kháng cự, nhân tính trong lòng những người lính đã vùng lên không cho phép họ dùng vũ lực bạo động hành hạ những người bất bạo động." (MAHATMA GANDHI, Dung Mạo Của Lòng Nhân Hậu, Rev.Nguyễn Quốc Hải, Ph.D )

Bản ngã hay cái Ý này không phải là cái ý của thân ngã, không phải là cái ý trong cảnh ngã, cũng không phải là cái ý trong thức ngã. Nói cách khác, khi không còn bất kỳ một ý nào trú ngụ hay hiện diện thì cái Ý bản ngã chân thật và thuần khiết mới là chính nó(!)

Linh hồn hay Ý có thể trở thành Phật Tánh khi nó không còn riêng rẽ hay phân biệt , nên có thể quân bình với cái gì đó trong thực tại, ví dụ có thể như là cái gì khác vượt ngoài sống chết hay nghiệp lực. Và khi chủ thể và đối tượng của tâm được hoàn nguyên hay nhất tâm thì  Tánh Không bất nhị hay A-lại-da-thức sẽ hiển hiện.

T.V.