HÓA GIẢI SÂN HẬN

“ Khi chúng ta nghĩ đến kết quả tiêu cực và sức hủy diệt của cơn giận dữ và sân hận, ta hiểu rõ ta cần tách rời chính ta ra khỏi những cơn bùng nổ của cảm xúc.  Như đã nói qua, kết quả tai hại của những ý nghĩ giận dữ và sân hận nói trên, một người luôn bị giận dữ và sân hận chi phối, họ sẽ không nhận được sự bảo vệ nào từ cuộc sống giàu có; kể cả khi người ấy là triệu phú. Học thức cũng không bảo đảm người đó có thể được bảo vệ khỏi những hậu quả nầy. Tương tự như vậy, luật pháp không thể bảo đảm được việc nầy. Kể cả vũ khí hạt nhân, không cần biết hệ thống tự vệ hoàn chỉnh tới mức nào, nó cũng không bảo vệ hay giúp được gì cho ta. Yếu tố duy nhất có thể cho ta một nơi an trú hoặc sự bảo vệ an toàn để thoát khỏi hậu quả của giận dữ và sân hận là thực tập lòng kiên nhẫn và bao dung.”

(Trích từ HOÀ GIẢI SÂN HẬN His Holiness the Dalai Lama  - Dịch Việt : Mỹ Thanh)

*** 

Hóa giải sân hận là một nghệ thuật sống không chỉ dành cho riêng ai. Khao khát giải thoát phiền não khổ đau do sân hận tạo ra, chinh phục chính mình, thấu hiểu cội nguồn của sân hận và đem lại niềm an lạc cho tha nhân chính là con đường hay nghệ thuật hóa giải sân hận.

Cội nguồn cuộc sống là khởi điểm hoặc chưa sanh của mọi chuyện. Thiền sư có nói đến cái bộ mặt thật của ta trước khi cha mẹ chưa sanh như là cội nguồn an lạc và bến bờ giải thoát.

Trước khi mọi chuyện xảy ra thì chưa có kết hợp, tương tác, nhân duyên hay hậu quả của sự việc mà tất cả đều đang còn trong nguyên thể "biệt lập" hay còn gọi là "đang là trong hiện tại". Phật nói rằng người Trí thì theo Nhân, người Phàm thì hành xử trên Quả. Khi nhân duyên chưa đến, khi sự việc chưa xảy ra, khi khổ đau còn trong “thai” của tạo hóa thì hiện thực là gì ? hiện tại là gì?

Thế giới sinh diệt làm người ta điên đảo. Sân hận có lẽ cũng chỉ là sinh diệt. Có sinh thì ắt có diệt, không sinh không diệt là cội nguồn bản thể cuộc sống(?) Bao trầm mặc không có câu giải đáp trọn vẹn có lẽ vì thật sự nó không có câu giải đáp, vì câu hỏi và vấn đề về một thế giới không sinh không diệt thì câu trả lời làm sao còn tồn tại trong thế giới đó , vì câu trả lời cũng chỉ là kết quả và sinh diệt từ câu hỏi(?)

Hiện thực chính là hiện tại, những gì có thể biết và không biết, đuợc quân bình bởi Đạo vượt ngoài biết và không biết. Dân gian có câu:” không thể học được chữ ngờ”. Trong cái không biết, mọi chuyện hình như cô lập, không liên hệ, nguyên thuỷ, chưa tạo tác sự việc. Có lẽ cảm giác, ý thức và hoàn cảnh cô lập là gợi ý của một thế giới bất sinh bất diệt! Khi tập trung tư tưởng, nhiều khi ta không biết đến thế giới hoàn cảnh hay môi trường xung quanh, nhiều khi cũng không còn biết đến cảm giác, chỉ còn lại hiện thực mà ta gọi là chân lý, khám phá hay thấu hiểu, trong thế giới tư tưởng "nguyên chất" đang biệt lập với hoàn cảnh và cảm giác!

Để giải thích sự vật hiện tượng hay "chinh phục" chân lý, chỉ có con đường khoa học tìm ra căn nguyên, nguồn gốc hay bản thể chân thật. Tâm hay Nguồn gốc là nơi qui về " của mọi giải thích" nếu có. Nguồn gốc hay "cội rễ" này đã và đang nuôi dưỡng "thân, cành, lá" sum suê vạn tượng của mọi chuyện thế gian muôn vàn dính mắc liên hệ đến không còn tỉnh thức biết mình từ đâu, về đâu, đâu là chấm dứt tìm kiếm và giải thích mọi sự. Trở về cội nguồn sanh diệt trước khi mọi chuyện chưa sanh, là biệt lập và tìm lại chính nó trong sự nguyên chất, “tìm lại chính mình trong cô đơn nguyên thể”,  chính là con đường không chỉ của Đạo mà cũng là của tư duy hay nghệ thuật.

Thật vậy, các nhà bác học khoa học vẫn luôn tách biệt mọi chuyện đến đơn thể giản đơn, hoặc là cô lập đối tượng nghiên cứu nào đó với tương tác của môi trường hoàn cảnh của nó trong phòng thí nghiệm, hoặc là như phong thái thong thả giải quyết vấn đề như là sự kiện hay sự việc tự nó trả lời…

Người nghệ sỉ hành xử như là không có ai xung quanh. Hoàn cảnh, thân xác(cảm xúc) và suy nghĩ biệt lập cho tư duy và sáng tạo nghệ thuật...

Tam quyền phân lập trong Chính trị học là sự biệt lập , độc lập, không dính mắc nhau giữa Quốc hội, Chính phủ và Tư pháp; nên có thể liên hệ trong câu thông, trong thấu hiểu trong cội nguồn và bản thể; hay nói cách khác là tìm thấy nguyên thể chính nó trong cội nguồn thông minh và chân thật. Chính Mình là cội nguồn thấu hiểu ,chân thật và an bình thì mới có thể lãnh sứ mệnh trân trọng và chăm lo cho Người. Cũng vậy giữa chính quyền và người dân cũng không phải “nhân danh” nhau, coi như là mọi chuyện kết thúc trong sự định danh này mà không còn có thể thấu hiểu nhau. Không có kết thúc của cái biết mà chỉ có kết thúc của cái “không biết” của trở về Nguồn Cội không sinh không diệt, chân hạnh phúc hay chân lý an lạc vĩnh hằng. Lòng căm thù thái quá của cảm xúc, của môi trường “bất công” nào đó, không đuợc biệt lập tìm thấy chính nó mà kết hợp (tương hợp) hay nhân danh với một tư tưởng triết thuyết, thì như thêm dầu vào lửa, cả ba không còn trên đường Chân Đạo.

Người tu hành chánh đạo cũng còn rất khó khăn để biết đâu là gốc khách quan của tư tưởng vì nó hay ngụy biện, ẩn nấp, ngụy danh và lừa dối ta; bởi tất cả chỉ là lăng kính hay hiện tượng của kết hợp giữa ngoại cảnh, tư tưởng hay cảm xúc. Người hay suy nghĩ và xem tư tưởng như là chủ tể thì không còn quân bình hay đồng đẳng với thân và cảnh. Cũng vậy, triết thuyết làm chủ tể thì sẽ đánh mất hiện thực. Hiện thực cũng là không biết trước vì nó câu thông với Cội nguồn hiểu biết, thể hiện của Bản Thể Chân Tánh, mà tất cả đều bị chinh phục bởi sức mạnh của sự biệt lập từ trong Nguồn Cội này. Để cho Chân Tánh hay Thượng Đế vô tâm, vô ngã, vô niệm tưởng trong ta lên tiếng thì Hiện Tại hiển hiện như là sự kiện hay khách quan không phụ thuộc ý thức, hoàn cảnh, cảm xúc . Tâm là gốc nên không thể tìm đâu ra mà chỉ cần buông bỏ và cô lập đám mây mờ tham sân si của căn-trần-thức này là ánh sáng và chân lý hiện hữu. Đây cũng chính là điều Phật dạy trong Kinh Lăng Nghiêm. Tư tưởng chỉ là một nhân tố của phân chia hiện thực nên không thể là cội nguồn trọn vẹn, hiểu biết của tư tưởng như ly nước đã tràn ly nên không thể rót thêm, hiểu thấu hay tu hành theo Hiện Thực. Chỉ khi bị Tự Nhiên và Nhân Duyên "vô ý" bắt mình phải buông bỏ hay trở về thì mới tiếc không sống như khi đang có thể sống.

Trẻ con có thể hồn nhiên không biết sân hận vì nó buông bỏ cái biết, vì nó “không biết” hay nói đúng ra là cái biết vẫn còn biệt lập trinh nguyên trong nguồn cội với thân xác và môi trường nên không cần phải buông bỏ. Tinh hoa nghệ thuật của võ học Đông phương có nói  “tinh túy của Thái Cực Quyền là chỉ cần thư giản và buông bỏ như là trẻ con.” Thái Cực tức là Đạo, là cội nguồn ra đi và trở về mà mình chỉ cần buông bỏ mọi chuyện là không còn chuyện gì xảy ra hay tất cả sẽ thăng hoa, là không còn cần biết đến sân hận, là có thể câu thông với Chân Ngã, Chân Tâm, Chân Lý ngay trong Hiện Tại. Chỉ có Hiện Tại không biết trước, biệt lập, đồng đẳng, vô phân biệt cho cả tư tưởng, thế giới và thân xác  -  là duy nhất mà không có chân lý gì khác.

Tình yêu nam nữ khởi đầu và kết thúc nếu có thì trở về trong sự “không biết”, biệt lập nhau(!) Nếu không có khởi đầu và kết thúc mà chỉ là bình thường, lúc nào cũng thủy chung như lúc nào,  an bài hay điềm đạm như là một kiếp nhân duyên, không đánh mất cội nguồn trinh nguyên, trân trọng và im lặng như thuở ban đầu còn chưa quen biết, thì nó sẽ là một lương duyên.

Mọi chuyện có thể thay đổi hay mất đi nhưng Bản thể chân thật thì như là "cái biết bản thể", lúc không có cảnh cũng "điềm nhiên", tĩnh lặng, và không khác lúc có cảnh trí. Sóng biển khổ vui có dạt dào hay cuồng nộ thì nước biển vẫn là nước biển không chút sinh diệt đổi thay, vì bản thể của sóng chính là nước. Phật im lặng suốt mấy chục năm thuyết pháp trong biển khổ thế gian cũng bởi luôn hay an định trong "căn bản", trong "im lặng" của tự nhiên và nhân duyên, trong cội nguồn biệt lập “nguyên chất” của bất sinh bất diệt. “ Trên Trời dưới đất chỉ có mình Ta là duy nhất.” (Thich Ca Mâu Ni Phật ).

Con người thật sự là cô đơn. Thế giới như là song song.  Tâm vật song hành khi căn-trần-thức-thức thật sự biệt lập nơi chốn cội nguồn vô sanh diệt. Nhưng Từ bi, An lạc và Tình thương luôn an trú  trong Tâm giác ngộ và giải thoát. Thiền môn là chốn không chốn, cửa không cửa, cảnh duyên ngang trái là nơi Tâm vẫn hằng an tĩnh, vì được quân bình và sáng suốt bởi gốc rễ nguyên thể, bất nhị, vô phân biệt. Đó là Bản lãnh, Trí huệ và Tình thương chân thật mà sân hận không còn là xa lạ. Sân hận chỉ có thể trở về với chính Nó.